Grekokatolicyzm

Kościół Greckokatolicki (Ukraiński Kościół Greckokatolicki, Kościół Bizantyjsko-Ukraiński) wywodzi się z tradycji bizantyjskiej. W 1596 roku część biskupów kijowskiej (ortodoksyjnej) metropolii zawarła w Brześciu unię z Kościołem Rzymsko-Katolickim, uznając zwierzchność papieża, ale zachowując m.in. swój własny obrządek, odrębne prawo kanoniczne i hierarchię kościelną. Unia brzeska zapoczątkowała głębokie podziały w kościele wschodnim, jej zwolenników zaczęto określać mianem unitów, a przeciwników dyzunitami.

Cerkiew greckokatolicka p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego.

Twórcą parafii greckokatolickiej przy ul. Wiślnej w 1808 roku był ks. Florian Kudrewicz, profesor, dziekan Wydziału Teologicznego Akademii Krakowskiej (od 1817 roku Uniwersytetu Jagiellońskiego) która pod jego rządami przeżywał okres dynamicznego rozwoju.

Ksiądz Kudrewicz, członek Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, założył przykościelną bibliotekę i archiwum. Jego następcą był inny wybitny uczony, ks. prof. Leon Laurysiewicz, rektor UJ, który zarządzał parafią od 1834 do 1854 roku. W 1854 roku kościół, podobnie jak wiele innych budynków w Krakowie, został zniszczony przez pożar, a następnie odbudowany w kolejnych latach. Na wniosek ks. Jana Wawrowskiego zmieniono dotychczasowe wezwanie kościoła (św. Norberta) na Podwyższenie Krzyża Świętego. Ważnym wydarzeniem w dziejach parafii greckokatolickiej były obchody w 1863 roku tysiąclecia ewangelizacji Słowian przez św. Cyryla i Metodego, którzy cieszyli się szczególnym kultem. W 1888 roku do cerkwi trafił ikonostas, wykonany przez Władysława Rossowskiego, natomiast ikony zaprojektował Jan Matejko. Do rozwoju wspólnoty parafialnej przyczynili się kolejni proboszczowie: m.in. ks. Jan Borsuk, ks. Jan Urski i ks. Paweł Chruszcz, który w 1937 roku spisał historię greckokatolickiej parafii w Krakowie. Następcą ks. Chruszcza był ks. Stefan Hrab, który został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa w 1946 roku i deportowany do Związku Radzieckiego, gdzie zmarł. Ksiądz Mikołaj Deńko z kolei został aresztowany w 1952 roku i pod zarzutem szpiegostwa skazany na karę śmierci, zamienioną na wieloletnie więzienie. Po wyjściu na wolność ks. Deńko rozpoczął prace nad odtworzeniem parafialnej wspólnoty, przez przeszło 30 lat do 1991 roku prowadził duszpasterstwo dla grekokatolików przy kościele św. Katarzyny.