Judaizm

Żydzi zamieszkiwali Kraków już od drugiej połowy XII wieku. Od końca XV wieku ich gmina została przeniesiona do sąsiadującego miasta – Kazimierza, który z końcem XIX wieku przyłączono do Krakowa jako jedną z dzielnic.

II wojnę światową przeżyło około 10% żydowskiej społeczności miasta. Po 1945 roku w Krakowie pozostali nieliczni. Spotkali się oni z niechętnym przyjęciem. W sierpniu 1945 r. w Krakowie doszło do pogromu. Większość Żydów opuściła kraj, by osiedlić się przede wszystkim w powstałym w 1948 r. państwie Izrael. Kolejna fala emigracji nastąpiła pod koniec lat 60. XX wieku, w związku z antyżydowską polityką władz komunistycznych w Polsce. Zabytki żydowskie popadały w ruinę. W latach 80. na Kazimierzu działała już tylko synagoga Remu, gdzie odbywały się modlitwy bez rabina, dla garstki Żydów pozostałych w Krakowie. Od lat 90. XX wieku obserwuje się nieprzerwane zainteresowanie tematyką historii i kultury Żydów, m.in. za sprawą Festiwalu Kultury Żydowskiej, inicjatyw odnawiania i rewitalizacji zabytków Kazimierza, który stanowi jedną z najbardziej tętniących życiem dzielnic Krakowa. Współcześnie w Krakowie funkcjonuje: ortodoksyjna Gmina Żydowska Wyznaniowa z siedzibą przy ul. Skawińskiej 2, utrzymująca trzy synagogi: Kupa, Remu i Tempel; społeczność postępowa Beit Kraków z kobietą – rabinem na czele, która spotkania szabatowe odbywa w Muzeum Galicja przy ul. Dajwór 18; chasydzki Chabad Lubavitch z siedzibą w synagodze Izaaka; Jewish Community Center (JCC) będące centrum edukacyjnym, kulturalnym i punktem spotkań społeczności lokalnej.

Współczesne życie żydowskie Krakowa koncentruje się głównie wokół Jewish Community Centre (JCC) przy ul. Miodowej 24, które od kwietnia 2008r. jest tętniącym życiem centrum edukacyjnym, kulturalnym i punktem spotkań lokalnej społeczności. Zadaniem JCC jest przede wszystkim integracja lokalnego środowiska żydowskiego, organizacja świąt oraz realizacja projektów edukacyjnych i społecznych. Swoim członkom JCC oferuje m.in. żłobek, szkółkę niedzielną, Klub Studencki i Klub Seniora.

Obok JCC, w Krakowie funkcjonuje Gmina Wyznaniowa Żydowska (z siedzibą przy ul. Skawińskiej 2), która obejmuje swoim działaniem południowo – wschodnią część Polski. Nabożeństwa szabatowe dla jej członków odbywają się co piątek w synagodze Kupa przy ul. Warschauera 8 (z wejściem od ul. Miodowej). Oprócz społeczności ortodoksyjnej, w Krakowie funkcjonuje jeszcze społeczność postępowa Beit Kraków, prowadzona przez pierwszą kobietę – rabina w Polsce, Tanję Segal, która w każdy piątek w Muzeum Galicja (ul. Dajwór 18) o godzinie 19:00 organizuje muzyczny Szabat. W Krakowie działa też chasydzki Chabad Lubavitch z siedzibą w synagodze Izaaka (ul. Kupa 18). Religijni Żydzi Krakowa mają dostęp do rytualnej mykwy w Hotelu Eden (ul. Ciemnej 15), a także do koszernego jedzenia - kolacji szabatowej w JCC, czy koszernego sklepiku w Synagodze Izaaka (ul. Kupa 18).

W Krakowie istnieją także organizacje, które krzewią zainteresowanie historią i kulturą żydowską. Muzea − Żydowskie Muzeum Galicja (ul. Dajwór 18), oddziały Muzeum Historycznego Miasta Krakowa: Fabryka Emalia Oskara Schindlera (ul. Lipowa 4), Stara Synagoga (ul. Szeroka 24) i Apteka pod Orłem (Plac Bohaterów Getta 18) − czy Centrum Kultury Żydowskiej (ul. Meiselsa 17) przez cały rok organizują wystawy i prezentacje poświęcone historii, kulturze i tradycji żydowskiej.. Biuro Festiwalu Kultury Żydowskiej przy ul. Józefa 36 jest organizatorem corocznego, popularnego Festiwalu Kultury Żydowskiej, który przyciąga tysiące ludzi z całego świata, zaś przez pozostałą część roku prowadzi kawiarnię Cheder Cafe, która jest miejscem ciekawych warsztatów i wykładów. Od dwóch lat, w czerwcu, Fundacja Joint Distribution Committee wraz z JCC i Gminą Wyznaniową Żydowską organizują wyjątkową w skali światowej imprezę 7@nite – Synagogi Nocą.

Zainteresowani literaturą dotyczącą historii i kultury Żydów mają do dyspozycji Bibliotekę im. Remu w JCC, bibliotekę Chabadu w Synagodze Izaaka, księgarnie żydowskie Jarden (ul. Szeroka 2) i Austeria (ul. Szeroka 6), a także księgarnię w Żydowskim Muzeum Galicja (ul. Dajwór 18). Miłośnicy kultury żydowskiej mogą również wybrać studia w Instytucie Judaistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego przy ul. Józefa 19.