Kościół Rzymskokatolicki

Rozwój wyznania rzymsko-katolickiego na terenie Krakowa wiąże się z powstaniem diecezji krakowskiej. Powstała ona na mocy decyzji zapadłych podczas zjazdu gnieźnieńskiego w 1000 roku. Pierwszym biskupem diecezji krakowskiej, wymienionym w najstarszym "Katalogu biskupów krakowskich" był Niemiec, Poppo.

Katedra na Wawelu

Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława – kościół katedralny, położony na wzgórzu wawelskim, będący własnością  archidiecezji krakowskiej. Miejsce koronacji królów Polski i ich pochówku. Spoczywają tutaj prawie wszyscy królowie od Władysława I Łokietka do Stanisława Leszczyńskiego (łącznie 17 królów), członkowie rodzin królewskich oraz wodzowie, przywódcy polityczni i wieszcze narodowi. Pochowani są tutaj także osoby duchowne, wśród nich św. Stanisław ze Szczepanowa i inni biskupi krakowscy.

Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie. Najwcześniejsza, pierwsza katedra tzw. chrobrowska, była poświęcona św. Wacławowi. Budowę świątyni rozpoczęto w 1020 w związku z utworzeniem w 1000 biskupstwa na zjeździe gnieźnieńskim. Drugą katedrę zaczęto budować w czasach panowania Bolesława II Śmiałego.  Budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana hermanowską), a dokończył Bolesław III Krzywousty. Konsekracja odbyła się w 1142.Budowla ta miała kształt trójnawowej, wieżowej bazyliki z dwoma chórami i kryptą zbudowaną pod zachodnim chórem. Katedra spłonęła w 1305. Do dzisiaj zachowała się z niej krypta św. Leonarda, dolna część wieży Srebrnych Dzwonów a także najniższa część wieży zegarowej.

W 1320 jeszcze w zniszczonej katedrze romańskiej arcybiskup gnieźnieński Janisław koronował Władysława Łokietka na króla Polski. Biskup krakowski Nanker wkrótce potem rozpoczął wznoszenie nowej, gotyckiej katedry. W ciągu następnych stuleci ulegała zmianom. Królowie, biskupi i magnaci przebudowywali dawne i wznosili nowe kaplice z przeznaczeniem na mauzolea, wyposażali wnętrza w dzieła sztuki. Najwspanialszą kaplicą królewską jest mauzoleum ostatnich Jagiellonów, tzw. kaplica zygmuntowska. Uznawana jest za perłę renesansowej architektury po tej stronie Alp.

W XIX w. katedra była wielokrotnie przebudowywana w różnych partiach. Gruntownej restauracji dokonano ze składek społecznych w latach 1895-1910 za biskupów Albina Dunajewskiego i Jana Puzyny, pod kierunkiem kolejno Sławomira Odrzywolskiego (do 1904) i Zygmunta Hendla. W czasie zaboru austriackiego planowano zamienienie świątyni na kościół garnizonowy i przeniesienie grobów królewskich do kościoła śś. Piotra i Pawła.

W katedrze spoczywa także wielu znamienitych dowódców, mężów stanu, polityków, a także dwóch wieszczów narodowych. W 1817 sprowadzono do katedry zwłoki księcia gen. Józefa Poniatowskiego, a w 1818 gen. Tadeusza Kościuszki. Prochy Adama Mickiewicza sprowadzono z Francji w 1890, zaś Juliusza Słowackiego w 1927. Naczelnik Państwa Pierwszy Marszałek Polski, Józef Piłsudski spoczął w podziemiach katedry w 1935. W 1993 sprowadzono prochy gen. broni Władysława Sikorskiego. W 2010 pochowano tam Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z małżonką.

W czasie II wojny światowej Niemcy zamknęli kościół, a wiele zabytków zniszczono i zagrabiono. Obecnie katedra wawelska stanowi jeden z najważniejszych punktów na historycznej mapie Krakowa i Polski. Jest częścią naszego dziedzictwa i tożsamości.