Opowiedz mi miasto

Marian Dłużniewski

Dane

  • Kategoria i tagi:

    osoby
  • Imiona i nazwisko:

    Marian Dłużniewski

  • Daty życia:

    17-09-1929 - 12-10-2013

  • Dzielnica:

    3

  • Adres:

    os. Olsza

Marian Dłużniewski, syn Aleksandra i Rozalii z domu Hojnowskiej, urodził się 17 września 1929 w miejscowości Grzymały. W 1952 roku przyjechał do Krakowa i zamieszkał w Nowej Hucie. Przez ponad trzydzieści lat związany był z dzielnicą Olsza. Mówił, że „jeśli ktoś spytałby się mnie gdzie się urodziłem to powiedziałbym, że w Krakowie. Kraków jest dla mnie najpiękniejszym miastem! Ja tak Kraków polubiłem”. Ukończył szkołę zegarmistrzowską. Z zawodu był ślusarzem. Nie ukrywał, że naprawianie zegarków wykształciło w nim pewne predyspozycje do późniejszej twórczości przy szopkach. Na skutek dotkliwej choroby dłuższy czas przebywał w szpitalu i wówczas postanowił zająć się twórczością artystyczną. Wykonywał krzyżyki, sceny Męki Pańskiej, kapliczki oraz modele okrętów, które umieszczał w szklanych butelkach tak, jak planował zrobić z pierwszą swoją szopką w 1969 roku. Zainspirował go do tego znany twórca Zygmunt Grabarski, którego twórczość ceni za precyzyjność wykonanej architektury. W rodzinie jego nie było tradycji szopkarstwa, był samoukiem, a swoje doświadczenie przekazał wnuczce Marzenie Krawczyk i prawnuczce Emilii, które uczestniczą w konkursie od kilkunastu lat. Miał także okazje prowadzić zajęcia dla młodzieży przy miejskim ośrodku kultury. Dawniej nad szopkami pracował w piwnicy, później na połowie kuchennego stołu i parapetu – druga połowa, jak podkreślał, należała do jego żony. Żartem dodawał: „żona kłóci się, że ja jej tam w jej posesję wchodzę”. Pierwszą dużą szopkę wysoką na ponad metr przygotowywał przez dwa lata. Otrzymał wówczas czwartą nagrodę, co zachęciło go do dalszej pracy twórczej. Trzy lata później zdobył trzecią nagrodę i wówczas poczuł się już docenionym twórcą. Na pierwszą nagrodę czekał aż dwadzieścia trzy lata. Charakterystyczny dla jego twórczości jest styl ozdabiania i mała różnorodność kolorów. Szopki jego są podświetlane i zmechanizowane, umieszczał w nich także pozytywki z kolędami. Dawniej szopkę konstruował na podstawie wcześniejszych projektów, od górnych kondygnacji, lecz w latach osiemdziesiątych zmienił technikę i zaczynał „od dołu” zachowując w ten sposób proporcje budowli. Przez wiele lat szopki jego cieszyły się dużym uznaniem w Wydziale Kultury PRL. Specjalizował się w szopkach małych, które konstruował samodzielnie. Często w swoich pracach nawiązywał do architektury Kaplicy Zygmuntowskiej i wież kościoła Mariackiego. Do ozdobienia całej budowli wykorzystywał materiały pasmanteryjne i własnoręcznie wykonane zwijki, a więc oklejone złotkiem druciki, z których formował różne kształty dekoracyjne. Witraże to różnokolorowe szkiełka. Figurkom wykonanym z kawałka drewna, drutu i waty własnoręcznie szył ubranka. Wśród nich, obok postaci biblijnych, dominowały postaci historyczne i legendarne, takie jak para krakowska i góralska, kominiarz, kwiaciarka, strażnik, ułan. Spośród wielu swoich prac szczególnie zapamiętał szopkę, która nawiązywała do KS Wisła, bo przedstawiała stadion klubu, którego był fanem. Otrzymał za nią wyróżnienie. Szopkę na grudniowy konkursu zaczynał przygotowywać w styczniu, a gdy pracował zawodowo, na tę okazję brał urlop. Był najstarszym twórcą szopek krakowskich. Wykonał ich około czterdzieści i ponad pięćdziesiąt na zamówienie. Był wielokrotnie nagradzany (trzy razy zdobył pierwsze miejsce) i wyróżniany za szopki duże, średnie i małe, które są w zbiorach w Polsce i za granicą we Francji, Szwajcarii, Kanadzie, na Hawajach, Niemczech, Chile. Uczestniczył w konkursach 41 razy, w latach: 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013. Zmarł w 2013 roku.

Biogram na podstawie tekstu Magdaleny Kwiecińskiej oraz publikacji „Konkursy Szopek Krakowskich 1937 – 2017”, Kraków 2017.

Aktualności

Sprawdź w tym tygodniu

  • Michał Wincencik

    Michał Wincencik, urodzony 26 września 1916 r. w Brzegach koło Krakowa.

    Między rokiem 1981 a 1986 brał udział w konkursach szopek.

    Z wykształcenia był technikiem budowlanym. W 1939 r. został powołany do wojska do 20. Pułku Piechoty w Krakowie, brał udział w kampanii wrześniowej i został internowany w Rumunii, w 1940 roku

                                                    
  • Tadeusz Żmirek

    Tadeusz Żmirek, urodzony 28 lipca 1934 r. w Myślachowicach (woj. katowickie). Ślusarz w Kopalni Węgla Kamiennego „Siersza” w Trzebini- Sierszy. Od najmłodszych lat interesowały go sztuki plastyczne. Jego ojciec również rzeźbił i malował, to on rozpoczął edukację plastyczną autora. Podczas służby w Marynarce Wojennej równie szybko pan Ż

                                                    
  • Kazimierz Wiatr

    Kazimierz Wiatr, urodzony 18 lutego 1955 w Krakowie. Naukowiec i polityk, profesor zwyczajny AGH, harcmistrz, były przewodniczący Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej, senator RP.

    Jego szopki znajdują się w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa oraz były prezentowane na Wystawie Kościuszkowskiej w Stanach Zjednoczonych.

  • Jakub Zawadziński

    Jakub Zawadziński, jeden z najmłodszych aktywnych obecnie szopkarzy, urodzony w 1996 r.

    Szopkarstwem zainteresował się około 2002 roku, odwiedzając  z dziadkiem wystawy pokonkursowe. Dziecięcy zachwyt sprawił, że sam podjął próby budowy, jeszcze jako uczeń szkoły podstawowej. W 2009 roku, dzięki lekturze książki Wiesława Barczew

                                                    
  • Władysław Owsiński

    Władysław Owsiński urodził się 19 maja 1874, zmarł 26 grudnia 1960 r.

    Mieszkał przy ul. Friedleina 13 w Krakowie. Brał udział w konkursach szopek od 1937 do 1959 r. Jego szopki znajdują się w zbiorach Muzeum Etnograficznego. Uważał się za współtwórcę klasycznej szopki typu „ezenekierowskiego”. Został odznaczony Złotą odznaką „za

                                                    
  • Leszek Zarzycki

    Leszek Zarzycki, syn Czesława i Zofii z domu Sadowskiej, urodził się w 23 maja 1954 w Nysie. Z zawodu jest mechanikiem precyzyjnym. W Krakowie, w dzielnicy Podgórze mieszka od lat siedemdziesiątych i od tego czasu z dużym zainteresowaniem uczestniczy w tradycjach miejskich takich jak Emaus, pochód Lajkonika, Rękawka. W rodzinie nikt ni