Opowiedz mi miasto

Zbigniew Grzech

Dane

  • Kategoria i tagi:

    osoby
  • Imiona i nazwisko:

    Zbigniew Grzech

  • Daty życia:

    18-05-1937

  • Adres:

    Wieliczka

Zbigniew Grzech urodził się 18 maja 1937 roku w Krakowie, na osiedlu Oficerskim. Wkrótce po jego urodzeniu rodzina przeniosła się do Cieszyna, z powodu  pracy jego ojca w tamtejszej hucie. Gdy w 1939 roku wybuchła II wojna światowa,  wrócili do Krakowa. Po wojnie zamieszkali na ul. Limanowskiego 9 w Podgórzu i tam mały Zbyszek chodził do szkół podstawowych. Od wczesnych lat interesował się malarstwem i architekturą. Ukończył Politechnikę Krakowską z tytułem magistra inżyniera budownictwa lądowego.

Jego fascynacja szopkami zaczęła się w chwili, kiedy jako dziecko dostał w prezencie świątecznym kartonową wycinankę z motywem szopki krakowskiej, którą zaprojektował prof. Witold Chomicz. Trzy dni odpowiedniego i starannego wycinania elementów, zakończone gotowym budyneczkiem przyniosły także chęć samodzielnego tworzenia szopek. W Konkursie Szopek Krakowskich pierwszy raz Zbigniew Grzech wystartował w 1948 roku jako 11-letni chłopiec. Ta pierwsza kartonowa szopka pomalowana akwarelami przyniosła chłopcu szóste miejsce i nagrodę pieniężną, za którą kupił sobie narty i ciepłą kurtkę.

Zbigniew Grzech jest pierwszym szopkarzem w rodzinie. Zainspirowany szopką prof. Chomicza i przedstawieniami świątecznymi w Starym Teatrze, rozpoczął swój udział w konkursach szopek. Pierwsze szopki wykonywał ze wspartej na listewkach tektury, którą potem kolorował farbami. Przełomem stało się wykonywanie konstrukcji z drewna oraz wycinanie elementów z kartonu, które zaczął dekorować staniolem. Ze staniolu wykonywał mnóstwo „wężyków” – zwijanych kawałków, służących do zdobienia okien, drzwi i innych elementów budyneczku. Części konstrukcji łączył klejem o nazwie skorolep. Szopka musiała być wielokolorowa: czerwona, niebieska, zielona, srebrna. Kłopoty twórcy z dostępnością materiału do wykonania szopek swego czasu zakończył pan Żurek – sklepikarz z ul. Limanowskiego, u którego w sklepiku wędkarsko-wielobranżowym szopkarz zamawiał tak cenny kolorowy staniol.

W szopkach Zbigniewa Grzecha można odnaleźć inspiracje katedrą i zamkiem na Wawelu, kościołem św. Andrzeja, klasztorem oo. Dominikanów, kościołem Mariackim czy Sukiennicami. Figurki do szopek wykonuje z masy, na którą składają się kreda, chleb i klej. Po uformowaniu i wyschnięciu figurek ubiera je w szaty z kolorowych tkanin. W szopce oprócz Najświętszej Rodziny umieszcza Diabła, Heroda, Śmierć, Pana Twardowskiego, Dziadka i Żyda. Często dodaje krakowiaków i górali oraz kapelę krakowską. Każda szopka ma oświetlenie. Ruch figurek uzyskuje zaś za pomocą silniczków wyciąganych z adapterów.

Najwyższa szopka jaką wykonał, miała ponad 2,5 metra wysokości. Miała cechy szopki ezenekierowskiej, z licznymi witrażami i sceną na przedstawienie kukiełkowe. Na konkurs w 1949 roku pod pomnik Mickiewicza przyjechała z Podgórza dorożką.

Zbigniew Grzech trzy razy został uhonorowany I nagrodą w Konkursie Szopek Krakowskich: w 1962, 1963 i 1964 roku.

Kilka szopek pana Zbigniewa zostało sprzedanych za granicę. Szopka z 1962 roku została zakupiona za pośrednictwem Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego DESA przez Departament Sztuki Teatralnej Uniwersytetu w Los Angeles (USA). Szopka z 1963 roku powędrowała na wystawę sztuki ludowej do Sao Paulo w Brazylii. Natomiast szopka z 1968 roku, która zajęła w konkursie II miejsce, wzięła udział w audycji telewizyjnej prof. Wiktora Zina pt. „Piórkiem i węglem”. Rok później została podarowana prezydentowi Czechosłowacji Ludwikowi Svobodzie, który przyjechał do Krakowa 2 września 1969 roku, aby odebrać dyplom Honorowego Obywatela Miasta Krakowa.

Zbigniew Grzech od młodzieńczych lat przyjaźni się z innym znanym szopkarzem – Maciejem Moszewem.

W latach 90-tych państwo Grzechowie wyprowadzili się z Krakowa do Wieliczki, gdzie wybudowali dom i tam obecnie mieszkają.

Od lat 70-tych pan Zbigniew nie brał udziału w konkursach. W 1977 w ankiecie twórcy, którą wypełnił dla Muzeum Historycznego Miasta Krakowa napisał: „Z uwagi na duże zaangażowanie pracą zawodową w ostatnich latach nie uczestniczyłem w konkursach, jednak w tej sprawie nie postawiłem jeszcze ostatniego zdania, a tradycje szopkarskie będę starał się przekazać moim dzieciom”.

Słowa dotrzymał: w 2020 roku – trudnym roku pandemicznym – zgłosił się na 78. Konkurs Szopek Krakowskich i za swoją szopkę w kategorii średniej otrzymał III nagrodę.

Wyróżnienia i nagrody w Konkursach Szopek Krakowskich:

1948 r. – VI konkurs – VI nagroda

1949 r. – VII konkurs – wyróżnienie

1951 r. – IX konkurs – wyróżnienie

1956 r. – XIV konkurs – III nagroda

1957 r. –  XV konkurs – II nagroda

1960 r.  – XVIII konkurs – III nagroda

1961 r. –  XIX konkurs – IV nagroda

1962 r.  – XX konkurs – I nagroda

1963 r. –  XXI konkurs – I nagroda

1964 r. –  XXII konkurs – I nagroda

1965 r.  – XXIII konkurs – II nagroda

1968 r.  – XXVI konkurs – II nagroda

1969 r. – XXVII konkurs – III nagroda i wyróżnienie

2020 r. – LXXVIII konkurs – III nagroda

Opracowała: Izabela Okręglicka

Powiązania (1)

Aktualności

Sprawdź w tym tygodniu

  • Zbigniew Grzech

    Zbigniew Grzech urodził się 18 maja 1937 roku w Krakowie, na osiedlu Oficerskim. Wkrótce po jego urodzeniu rodzina przeniosła się do Cieszyna, z powodu  pracy jego ojca w tamtejszej hucie. Gdy w 1939 roku wybuchła II wojna światowa,  wrócili do Krakowa. Po wojnie zamieszkali na ul. Limanowskiego 9 w Podgórzu i tam mały Zbyszek chodził

                                                    
  • Witold Kawecki

    Witold Kawecki urodził się w 1968 roku. W młodości mieszkał przy placu Wolnica. Pierwszy raz wziął udział w Konkursie Szopek Krakowskich jako 9-letni uczeń. Ma brata Tomasza, który również jest szopkarzem. Brał udział w Konkursach 8 razy (1977-1981, 1983, 1984 i 1988). Konkurował z innymi najpierw w grupie szopek młodzieżowych, a późni

                                                    
  • Kazimierz Rozpędzik

    Kazimierz Rozpędzik urodził się w 1964 roku. Mieszkał w Kryspinowie. Zaczął uczestniczyć w Konkursach Szopek Krakowskich jako 16-letni uczeń. Jego ojciec Janusz również był szopkarzem. Do tworzenia szopek Kazimierz zachęcił swoją młodą córkę Agnieszkę, która również brała udział w Konkursach. Wraz z nią uruchomił w rodzimym mieście pro

                                                    
  • Roman Woźniak

    Roman Woźniak urodził się w 1951 roku w Krzeszowie. Z zawodu ceramik. Zabłysnął w 1993 roku podczas swojej pierwszej edycji na Konkursie Szopek Krakowskich. Wykonał wówczas bardzo wyjątkową szopkę, którą stworzył podczas pobytu w więzieniu. Co ciekawe, została ona dopasowana do wymiarów stolika z jego celi. Szopka została poddana kryty

                                                    
  • Joanna i Piotr Stremeccy

    Joanna i Piotr Stremeccy są rodzeństwem; Piotr urodził się w 1969 roku, a Joanna w 1972 roku. W młodości mieszkali przy ulicy Strzeleckiej. Brali udział w Konkursach Szopek Krakowskich już jako uczniowie, mają za sobą łącznie 11 edycji (1983, 1984, 1986, 1987, 1991-1996 i 1998). Wykonywali szopki duże i średnie. Są dwukrotnymi laureata

                                                    
  • Adam Samborski

    Adam Samborski urodził się w 1930 roku. Mieszkał na Osiedlu na Wzgórzach. Z zawodu był inżynierem mechanikiem. Brał udział w Konkursach Szopek Krakowskich 4 razy (1983, 1985-1987). Nie otrzymał żadnej nagrody ani wyróżnienia. Jedną z szopek zakupiło Muzeum Historyczne miasta Krakowa i egzemplarz ten znajduje się w jego zbiorach do dzis