Opowiedz mi miasto

Zygmunt Grabarski

Dane

  • Kategoria i tagi:

    osoby
  • Imiona i nazwisko:

    Zygmunt Grabarski

  • Daty życia:

    26-03-1926 - 1-05-1984

  • Dzielnica:

    1

Zygmunt Grabarski urodził się 26 marca 1912 roku w Liszkach. Z zawodu był mechanikiem. Już w szkole podstawowej wykazywał zamiłowanie do rysunku i rzeźby. Ze względów finansowych w jakich znajdowała się jego rodzina zmuszony był jednak zrezygnować z tych zainteresowań. W 1927 roku zaczął praktykę w Zakładach Mechanicznych J. Palucha w Krakowie. Równocześnie uczęszczał do szkoły zawodowej, po ukończeniu której zaczął pracować w firmie „Elektrolux”. Praca ta jednak nie dawała mu zadowolenia, dlatego razem z braćmi zorganizował teatralny zespół amatorski w Zabierzowie. Zajmował się tam malowaniem dekoracji według własnych pomysłów oraz wytwarzaniem rozmaitych rekwizytów. O jego działalności dowiedzieli młodzi kolędnicy, którzy zwrócili się do niego z prośbą o wykonanie szopki, co z zapałem wykonał. „Była to mała szopka, około 50 cm, wyklejana kolorowym papierem” – opisywał. W 1933 roku został powołany do czynnej służby wojskowej, po której odbyciu wrócił do pracy w swoim zawodzie. Później pracował także w Odlewni Żelaza i Stali na Grzegórzkach. Wziął czynny udział w strajku okupacyjnym, za co został oskarżony i oddany pod sąd. W dalszym ciągu jednak wykazywał zainteresowanie twórczością artystyczną i odczuwał potrzebę robienia tego, do czego czuł zamiłowanie. Malował więc obrazy i rzeźbił. Po wybuchu wojny w 1939 roku zaczął tworzyć różnego rodzaju zabawki, z czego utrzymywał siebie i rodzinę. Nie trwało to jednak długo, ponieważ w czasie okupacji został zmuszony przez urząd zatrudnienia do pracy w swoim zawodzie. Skierowano go do fabryki samochodów w Mielcu. Uciekł stamtąd po roku, jednak powrót do Krakowa był dla niego niemożliwy. Jego trzej bracia zostali aresztowani i jego mieszkanie znajdowało się pod stałą obserwacją Gestapo. Wyjechał do Warszawy. Zajął się chałupnictwem, powrócił do wyrobu zabawek, co dawało mu utrzymanie. Jego bracia zginęli w obozach koncentracyjnych. On sam, po zakończeniu wojny wrócił do Krakowa i nigdy nie zapomniał o swoim zamiłowaniu do malarstwa i rzeźby. W 1961 roku po raz pierwszy wziął udział w konkursie na najpiękniejszą szopkę krakowską, za którą otrzymał II. nagrodę. W 1975 roku został zweryfikowany jako szopkarz – twórca ludowy i wpisany do rejestru twórców ludowych w Departamencie Plastyki Ministerstwa Kultury i Sztuki. Konkursem szopek interesował się od samego początku. Będąc na jednym z nich wraz z siostrzeńcami, usłyszał od nich: „Ty wujciu, też byś taką zrobił”. „I w ten sposób się zaczęło” – wspominał. – „W roku 1961 zrobiłem pierwszą szopkę na konkurs. Zrobiłem ją sam bez pomocy innych osób. Szopkarstwem interesuję się dlatego, że jest to rodzaj sztuki wymagającej pracy w kilku zawodach.” Prace przy budowie szopki zaczynał od wyobrażenia sobie jej kształtu, proporcji, wielkości, architektury, koloru, lalek i mechanizacji. „Jest to bardzo ważne. Im więcej jest szopka przemyślana, co trwa czasem długo, ale to się opłaca, bo później jest mniej pracy z jej budową. Przy pierwszych moich szopkach robiłem wszystko bardzo dokładnie. Nawet w skali, tak aby nie zgubić się w proporcjach szopki” – opowiadał. W projektowaniu swoich szopek inspirował się elementami architektury krakowskiej. Tworzył szopki zarówno małe, średnie, jak i duże, a także z figurkami. Najbardziej lubił jednak te duże – „o wielkości szopki decyduje u mnie to, że w dużej szopce mogę się lepiej wypowiedzieć, umieścić więcej architektury. Duża szopka pokazuje ładniej proporcje, można wstawić i pokazać dużo koloru i światła. Ja staram się umieszczać w szopce jak najwięcej koloru. Szopka krakowska powinna być bardzo kolorowa.” Zygmunt Grabarski uczestniczył w konkursach 18 razy w latach 1961- 1963, 1965, 1967 – 1971, 1975 – 1983. Otrzymał 11 razy I. nagrodę, 4 razy II. nagrodę, 2 razy III. nagrodę, wyróżnienie oraz nagrodę specjalną za szopkę w butelce. Cztery jego szopki znajdują się w zbiorach MHK. Zmarł 1 maja 1984 r.

Aktualności

Sprawdź w tym tygodniu

  • Stanisław Andrasz

    Pochodził z Nowego Sącza. Z zawodu był ślusarzem, ale pracował również jako murarz. W czasie I wojny światowej walczył w II Brygadzie Legionów Polskich. Na początku lat dwudziestych służył w stopniu porucznika w 5 Pułku Artylerii Ciężkiej w Krakowie. Mieszkał w Bronowicach w schronie amunicyjnym „Bronowice” przy ulicy Tetmajera. Począt

                                                    
  • Michał Wincencik

    Michał Wincencik, urodzony 26 września 1916 r. w Brzegach koło Krakowa.

    Między rokiem 1981 a 1986 brał udział w konkursach szopek.

    Z wykształcenia był technikiem budowlanym. W 1939 r. został powołany do wojska do 20. Pułku Piechoty w Krakowie, brał udział w kampanii wrześniowej i został internowany w Rumunii, w 1940 roku

                                                    
  • Tadeusz Żmirek

    Tadeusz Żmirek, urodzony 28 lipca 1934 r. w Myślachowicach (woj. katowickie). Ślusarz w Kopalni Węgla Kamiennego „Siersza” w Trzebini- Sierszy. Od najmłodszych lat interesowały go sztuki plastyczne. Jego ojciec również rzeźbił i malował, to on rozpoczął edukację plastyczną autora. Podczas służby w Marynarce Wojennej równie szybko pan Ż

                                                    
  • Kazimierz Wiatr

    Kazimierz Wiatr, urodzony 18 lutego 1955 w Krakowie. Naukowiec i polityk, profesor zwyczajny AGH, harcmistrz, były przewodniczący Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej, senator RP.

    Jego szopki znajdują się w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa oraz były prezentowane na Wystawie Kościuszkowskiej w Stanach Zjednoczonych.

  • Jakub Zawadziński

    Jakub Zawadziński, jeden z najmłodszych aktywnych obecnie szopkarzy, urodzony w 1996 r.

    Szopkarstwem zainteresował się około 2002 roku, odwiedzając  z dziadkiem wystawy pokonkursowe. Dziecięcy zachwyt sprawił, że sam podjął próby budowy, jeszcze jako uczeń szkoły podstawowej. W 2009 roku, dzięki lekturze książki Wiesława Barczew

                                                    
  • Władysław Owsiński

    Władysław Owsiński urodził się 19 maja 1874, zmarł 26 grudnia 1960 r.

    Mieszkał przy ul. Friedleina 13 w Krakowie. Brał udział w konkursach szopek od 1937 do 1959 r. Jego szopki znajdują się w zbiorach Muzeum Etnograficznego. Uważał się za współtwórcę klasycznej szopki typu „ezenekierowskiego”. Został odznaczony Złotą odznaką „za