Opowiedz mi miasto

Tadeusz Gillert

Dane

  • Kategoria i tagi:

    osoby
  • Imiona i nazwisko:

    Tadeusz Gillert

  • Daty życia:

    17-03-1932

  • Dzielnica:

    7

Tadeusz Gillert, syn Karola i Ireny z domu Horowskiej, urodził się 17 marca 1932 w Krakowie. Dzieciństwo spędził w dzielnicy Zwierzyniec, gdzie miał okazję poznać znaną z szopkarstwa rodzinę Malików. Jest jednym z najstarszych żyjących twórców szopek krakowskich. Ukończył wyższe studia na AGH, kierunek górnictwo. Pracował w kopalni cynku i ołowiu. W rodzinie nie było tradycji robienia szopek, jest samoukiem. Zainteresował artystycznym rzemiosłem swoich synów: Ryszard uczestniczył w konkursie cztery razy, Tomasz pięć, a Zbigniew jest nadal aktywnym twórcą. W tradycji tej uczestniczyły także jego wnuczki. Także matka malowała amatorsko, a ze strony ojca rodzina jest uzdolniona muzycznie. W dzieciństwie uczestniczył w różnych krakowskich uroczystościach m.in. pogrzeb Józefa Piłsudskiego lub przedwojenne defilady na Błoniach, co stało się dla niego inspiracją do malowania obrazów z motywem koni. Pierwsze konkursy szopek obserwował po II wojnie światowej, choć rzemiosłem tym zajął się już 1941 roku. Wówczas to znalazł w domu fotografię szopki, którą postanowił wykonać. Została ona zgłoszona do konkursu w 1948 roku. Zachwycony folklorem i zwyczajami Krakowa miał wiele okazji obserwować prace cenionych twórców szopek krakowskich takich, jak Zbigniew Grzech, Zdzisław Dudzik, Witold Głuch, Zygmunt Grabarski, Włodzimierz Łesyk, czerpiąc wiele z ich doświadczenia. Dawniej budowę szopki rozpoczynał od projektu – szkicu na podstawie obserwacji zabytków Krakowa, dziś wykonuje je z pamięci, spacerując na Wzgórze Wawelskie lub odrysowując detale architektoniczne. Przez wiele lat pracy twórczej wykonał kilkadziesiąt projektów. Przyznaje, że wiele nauczył się z programów Węglem i piórkiem, prowadzonych przez prof. Wiktora Zina. W latach 80. prace przy budowie dwumetrowej szopki rozpoczynał od partii górnych. Dziś konstrukcję rozpoczyna od dolnych kondygnacji. Stosuje różne style, lecz najbardziej ceni gotyk ze względu na strzeliste łuki i ornamentykę. Nie korzysta z gotowych materiałów pasmanteryjnych i dodaje: „może być nawet coś krzywo, ale żeby to było zrobione przeze mnie”. Figurki do szopki pomaga mu wykonywać żona. W każdej ze swoich prac obok świętej rodziny nawiązuje do tradycji krakowskich umieszczając figurkę Lajkonika ze świtą, parę krakowską, ponadto postaci historyczne, a z folkloru miejskiego andrusów, hejnalistę lub krakowskie kwiaciarki. Charakterystyczne dla jego prac jest umieszczanie trzech wież, z których środkowa jest wieżą z kościoła Mariackiego. Poniżej konstruuje Kaplicę Zygmuntowską, po bokach zaś wykusze Sukiennic i wapienne skarpy, by nadać wysmukły kształt budowli. Twierdzi, że na wykonanie jednej dużej szopki potrzebuje około 1200 godzin. Specjalizuje się w szopkach średnich. Najwyższa z jego prac osiągnęła 2 metry 30 centymetrów. W latach ’90 miał okazję prowadzić zajęcia, prezentując dzieciom jak powstaje szopka krakowska. Jedną z jego uczennic jest Katarzyna Racka, która od kilkunastu lat uczestniczy w konkursie. Jego szopk są zmechanizowane i podświetlane. Jest uzdolniony plastycznie – zajmuje się malarstwem olejnym i akwarelowym. Miał wiele wystaw indywidualnych i zbiorowych. Należy do Stowarzyszenia Plastyków Nieprofesjonalnych Ziemi Krakowskiej, a także do Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Jest jednym z założycieli artystycznej grupy „Zdrój” w Krzeszowicach.Kolekcjonuje znaczki pocztowe i jest członkiem klubu filatelistycznego. Wykonał ponad sto szopek, które znajdują się w zbiorach w Polsce i zagranicą we Włoszech, Australii, Francji, Niemczech, Szwajcarii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Ameryce Południowej. Jego szopki były wielokrotnie nagradzane (czternaście razy zdobył pierwsze miejsce) i otrzymywały wyróżnienie w kategoriach dużych, średnich i małych. Uczestniczył w konkursach 53 razy, w latach: 1948,  1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1968, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1999, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018.

W 2011 r. i w 2014 r. otrzymał nagrodę specjalną im. Zofii i Romana Reinfussów, a w 2012 r. otrzymał nagrodę imienia dyrektora MHK Jerzego Dobrzyckiego za długoletni udział w konkursie i wytrwałość w pielęgnowaniu tradycji szopkarstwa.

 

Biogram na podstawie tekstu Magdaleny Kwiecińskiej oraz publikacji „Konkursy Szopek Krakowskich 1937 – 2017”, Kraków 2017.

 

Aktualności

Sprawdź w tym tygodniu

  • Michał Wincencik

    Michał Wincencik, urodzony 26 września 1916 r. w Brzegach koło Krakowa.

    Między rokiem 1981 a 1986 brał udział w konkursach szopek.

    Z wykształcenia był technikiem budowlanym. W 1939 r. został powołany do wojska do 20. Pułku Piechoty w Krakowie, brał udział w kampanii wrześniowej i został internowany w Rumunii, w 1940 roku

                                                    
  • Tadeusz Żmirek

    Tadeusz Żmirek, urodzony 28 lipca 1934 r. w Myślachowicach (woj. katowickie). Ślusarz w Kopalni Węgla Kamiennego „Siersza” w Trzebini- Sierszy. Od najmłodszych lat interesowały go sztuki plastyczne. Jego ojciec również rzeźbił i malował, to on rozpoczął edukację plastyczną autora. Podczas służby w Marynarce Wojennej równie szybko pan Ż

                                                    
  • Kazimierz Wiatr

    Kazimierz Wiatr, urodzony 18 lutego 1955 w Krakowie. Naukowiec i polityk, profesor zwyczajny AGH, harcmistrz, były przewodniczący Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej, senator RP.

    Jego szopki znajdują się w zbiorach Muzeum Historycznego Miasta Krakowa oraz były prezentowane na Wystawie Kościuszkowskiej w Stanach Zjednoczonych.

  • Jakub Zawadziński

    Jakub Zawadziński, jeden z najmłodszych aktywnych obecnie szopkarzy, urodzony w 1996 r.

    Szopkarstwem zainteresował się około 2002 roku, odwiedzając  z dziadkiem wystawy pokonkursowe. Dziecięcy zachwyt sprawił, że sam podjął próby budowy, jeszcze jako uczeń szkoły podstawowej. W 2009 roku, dzięki lekturze książki Wiesława Barczew

                                                    
  • Władysław Owsiński

    Władysław Owsiński urodził się 19 maja 1874, zmarł 26 grudnia 1960 r.

    Mieszkał przy ul. Friedleina 13 w Krakowie. Brał udział w konkursach szopek od 1937 do 1959 r. Jego szopki znajdują się w zbiorach Muzeum Etnograficznego. Uważał się za współtwórcę klasycznej szopki typu „ezenekierowskiego”. Został odznaczony Złotą odznaką „za

                                                    
  • Leszek Zarzycki

    Leszek Zarzycki, syn Czesława i Zofii z domu Sadowskiej, urodził się w 23 maja 1954 w Nysie. Z zawodu jest mechanikiem precyzyjnym. W Krakowie, w dzielnicy Podgórze mieszka od lat siedemdziesiątych i od tego czasu z dużym zainteresowaniem uczestniczy w tradycjach miejskich takich jak Emaus, pochód Lajkonika, Rękawka. W rodzinie nikt ni